Józefów uczcił „Grota”: jubileuszowa XX Wieczornica w Willi Jeżewo

Willa Jeżewo w Józefowie znów wypełniła się historią, dźwiękiem dawnych melodii i rozmowami o tym, jak pamięć o wojennej przeszłości może łączyć ludzi tu i teraz. W sobotę, 27 czerwca 2026 roku, odbyła się tam XX Wieczornica poświęcona gen. Stefanowi Roweckiemu „Grotowi” – komendantowi głównemu Armii Krajowej, a zarazem wieloletniemu mieszkańcowi tej willi.

Gospodarzami wydarzenia byli Kinga i Arkadiusz Głogowscy z Fundacji Artis Amantes oraz Teatru Grot, którzy od dwóch dekad budują w Józefowie przestrzeń spotkań z kulturą i lokalną pamięcią. W jubileuszowej edycji ważne było nie tylko przypomnienie biografii generała, ale też pokazanie, że patriotyzm potrafi mieć wiele form: od prelekcji historycznych, przez rekonstrukcję, aż po wspólny śpiew i taniec.

Kim był gen. Stefan Rowecki „Grot” i dlaczego Józefów o nim pamięta

Gen. Stefan Rowecki „Grot” urodził się w 1895 roku. Należał do grona najważniejszych dowódców Polskiego Państwa Podziemnego, a podczas II wojny światowej stanął na czele Armii Krajowej jako jej komendant główny. W 1943 roku został aresztowany przez Gestapo, a rok później zginął w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen.

W Józefowie wspomnienie „Grota” ma szczególny wymiar, bo generał przez lata mieszkał w Willi Jeżewo. To właśnie ten fakt sprawia, że coroczna wieczornica nie jest jedynie ogólną lekcją historii, lecz także opowieścią zakorzenioną w konkretnym miejscu i w lokalnym doświadczeniu.

Wieczór wspomnień: Teatr Grot, historia willi i plany Izby Pamięci

Podczas spotkania Arkadiusz Głogowski przybliżał uczestnikom sylwetkę generała – mówił o jego młodości, cechach charakteru i sposobie myślenia. Z kolei Kinga Głogowska opowiadała o tym, skąd wzięła się nazwa Teatru Grot i jak przez lata organizatorzy odkrywali kolejne wątki związane z postacią Roweckiego.

Rowecki „Grot” nie układał się politycznie, był człowiekiem o szerokich horyzontach, kochał kulturę, był humanistą. To postać, która towarzyszy nam przez te 20 lat i którą cały czas odkrywamy

Kinga Głogowska, Fundacja Artis Amantes / Teatr Grot

Ważny fragment wieczornicy dotyczył też obecności generała w miejskiej przestrzeni. Adam Feliks Wojciechowski przypomniał, jak doszło do nadania ulicy przy Willi Jeżewo imienia gen. Stefana Roweckiego „Grota”, podkreślając symbolikę tego wyboru. W jego wystąpieniu pojawił się również wątek przyszłości – planów utworzenia w willi Izby Pamięci Narodowej, która mogłaby pełnić rolę stałego punktu edukacji historycznej w regionie.

Ulica dostała imię bardzo znaczące. Kto wie, czy nie najbardziej znaczące ze wszystkich ulic Józefowa

Adam Feliks Wojciechowski

Hymny, prelekcje i muzyka: od pieśni AK po „Szlagiery Dwudziestolecia”

Uroczystość rozpoczęła się uroczyście – od wspólnego odśpiewania hymnów Polski i Armii Krajowej, z udziałem pocztów sztandarowych. Dalej publiczność mogła przechodzić przez kolejne elementy programu, które układały się w spójną opowieść o historii, kulturze i międzypokoleniowym przekazie.

• prelekcje historyczne dotyczące gen. Stefana Roweckiego „Grota”
• wystawa Instytutu Pamięci Narodowej poświęcona generałowi
• interpretacje polskiej literatury patriotycznej przygotowane przez Przyjaciół Teatru Grot
• występy uczniów Szkoły Podstawowej nr 3 im. Łączniczek AK w Józefowie z pieśniami patriotycznymi

Swoją część literacką dopełnił Arkadiusz Filipiuk, który zaprezentował kilka wierszy o Armii Krajowej. Z kolei mocny, widowiskowy akcent wniosła Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Żołnierze Września Garnizonu Dęblin” pod dyrekcją Tadeusza Kucharskiego. W programie pojawiły się żołnierskie melodie, a brzmienie akordeonu i werbli budowało atmosferę, w której słuchacze łatwiej przenosili się myślami do realiów minionych dekad.

Kulminacją stał się koncert „Szlagiery Dwudziestolecia” w wykonaniu Kingi i Arkadiusza Głogowskich z towarzyszeniem zespołu muzycznego. Publiczność usłyszała m.in. „Już nie zapomnisz mnie”, „Umówiłem się z nią na dziewiątą” oraz „Powróćmy jak za dawnych lat”. Organizatorzy zadbali nawet o parkiet taneczny – tak, by muzyka międzywojnia mogła wybrzmieć nie tylko ze sceny, ale i w ruchu, wśród uczestników.

Stuletni Ford T, rzeźba z brązu i rekonstrukcyjna pasja

Wieczornica była też spotkaniem z materialnymi śladami historii. Do Willi Jeżewo przyjechał inż. Zbigniew Nowosielski zabytkowym, 100-letnim Fordem T. Opowiadał o znaczeniu tego modelu dla polskiej wojskowości oraz dla rozwoju gospodarczego w czasie I wojny światowej i w dwudziestoleciu międzywojennym.

Jak przypominał Arkadiusz Głogowski, Nowosielski od lat współpracuje przy organizacji Wieczornic w Józefowie, a w poprzednich edycjach prezentował m.in. repliki pojazdów wojskowych, kuchnie polowe i historyczny sprzęt. Tym razem uwagę gości przyciągało również popiersie gen. Stefana Roweckiego „Grota” autorstwa Ryszarda Kozłowskiego – oryginalny odlew z brązu został specjalnie wypożyczony na wydarzenie.

Wspólnota na zakończenie: toast i wojskowa grochówka

XX Wieczornica zakończyła się w sposób, który dobrze oddaje jej charakter: był toast za pomyślność Ojczyzny, a potem tradycyjna wojskowa grochówka i rozmowy, które – jak co roku – przeciągały się dłużej niż scenariusz. Wspólny wieczór w Willi Jeżewo pokazał, że pamięć o gen. Stefanie Roweckim „Grocie” w Józefowie nie jest jedynie rocznicowym gestem, ale żywą tradycją, do której można dołączać niezależnie od wieku.

Partnerami wydarzenia byli Powiat Otwocki, miasta Otwock i Józefów, Instytut Pamięci Narodowej, BR-TZIP, The Garrison oraz Szkoła Podstawowa nr 3 w Józefowie.