Marek Ryszard Tobera

Urodzony w 1955 roku w Otwocku Marek Ryszard Tobera ukończył studia historyczne na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego w 1979 r. (promotor prof. Jerzy Holzer).

Doktoryzował się w 1986 r., broniąc pracę na temat dziejów prasy satyrycznej w Królestwie Polskim przed pierwszą wojną światową (Instytut Badań Literackich PAN, promotor prof. Wiesław Władyka).

Habilitację uzyskał w 2015 r. na podstawie cyklu publikacji o przemianach na polskim rynku wydawniczym po 1989 r. (Wydział Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego).

W latach 1980–2000 pracował jako asystent, a potem adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN, w Pracowni Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego XIX i XX w. Po przemianach 1989 r. czynny na rynku książki, m.in. jako księgarz (księgarnia im. Prusa w Warszawie), redaktor, dziennikarz i menedżer prasy branżowej.

Był jeden z inicjatorów oraz przewodniczący kapituły Nagrody Sezonu Wydawniczo-Księgarskiego Ikar (1996–1999), a także współpracownik kilku wydawnictw. Był również redaktorem w Niezależnej Agencji Prasowej.

Od 2000 r. pracuje na Uniwersytecie Warszawskim, od 2015 r. na Wydziale Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii. Tworzył koncepcje programowe oraz kierował Podyplomowymi Studiami Polityki Wydawniczej i Księgarstwa, a także Polską Akademią Księgarstwa (2015–2017). Jest członkiem honorowym Stowarzyszenia Księgarzy Polskich (w latach 2017–2023 w Zarządzie Głównym).

W czasach PRL uczestniczył w kolportażu czasopism i książek drugiego obiegu; aktywnie działał w NSZZ Solidarność w latach 1980–1981 i po delegalizacji; współpracował z Ośrodkiem Badań Społecznych Regionu Mazowsze; brał udział w strajku protestacyjnym przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego (1981); dwukrotnie zatrzymany przez SB. Z IPN wynika, że bez jego wiedzy i zgody został uznany za kandydata na tajnego współpracownika SB, ostatecznie zrezygnowano z werbunku (1979).