Premier podpisuje nominacje asesorów. Konstytucyjny spór o kontrasygnatę wkracza w nową fazę
Konstytucyjny spór o nominacje asesorskie
W środę 12 marca 2025 r. premier Donald Tusk podpisał dokumenty dotyczące 200 nominacji asesorskich, które wcześniej wręczył prezydent Nawrocki. To bezprecedensowa sytuacja w polskim systemie prawnym – po raz pierwszy w tak jawnej formie doszło do sporu o konstytucyjną kontrasygnatę. Prezydent, wręczając nominacje, nie dopełnił obowiązku uzyskania podpisu premiera, co zdaniem rządu stanowi naruszenie artykułu 144 Konstytucji RP.
Krajowa Rada Sądownictwa w stanowisku z 29 lipca 2024 r. jednoznacznie wskazała, że akty urzędowe prezydenta niewymienione wprost w konstytucji wymagają kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów. Prezesi sądów, kierując się tym stanowiskiem, odesłali do KRS nominacje bez podpisu premiera, aby umożliwić ich dopełnienie. Premier Tusk, podpisując dokumenty, uznał tym samym, że konstytucyjny wymóg został spełniony, a nominacje są legalne.
Mamy do czynienia z niepotrzebnym, absurdalnym i groźnym zamachem na Konstytucję – po raz pierwszy w tak jawny i bardzo szkodliwy sposób, z bardzo złymi konsekwencjami dla asesorów, polskich sądów i tych, którzy czekają na ich orzeczenia.
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier podkreślił, że jego działania mają na celu ochronę porządku konstytucyjnego i zapewnienie obywatelom pewności prawnej. Bez kontrasygnaty orzeczenia wydawane przez asesorów mogłyby zostać zakwestionowane, co doprowadziłoby do chaosu w sądach i opóźnień w rozpatrywaniu spraw. Podpisanie dokumentów przez premiera ma temu zapobiec.
11 tysięcy spraw miesięcznie – realne odciążenie sądów
Grupa 200 asesorów mogłaby znacząco odciążyć polskie sądownictwo. Jak wynika z danych przedstawionych przez premiera, ci prawnicy byliby w stanie rozpatrywać miesięcznie od 10 do 11 tysięcy spraw. Asesorzy, zanim zostaną sędziami, mogą orzekać w sądach, co w obecnej sytuacji kryzysu kadrowego w wymiarze sprawiedliwości jest szczególnie istotne.
Premier zaznaczył, że orzekanie ma sens tylko wtedy, gdy jest legalne. W przeciwnym razie wszystkie wydane wyroki mogłyby zostać uznane za nieważne, co uderzyłoby w tysiące obywateli czekających na rozstrzygnięcia w sprawach cywilnych, rodzinnych czy karnych. Dzięki podpisaniu nominacji przez premiera, asesorzy będą mogli pracować bez obaw o skuteczność swoich orzeczeń.
Ta grupa 200 asesorów, gdyby została legalnie nominowana, mogłaby rozpatrywać miesięcznie od 10 do 11 tys. spraw, ponieważ asesorzy mogą orzekać, zanim zostaną sędziami. To orzekanie ma sens tylko wtedy, gdy jest legalne.
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
W praktyce oznacza to, że sądy rejonowe i okręgowe w całej Polsce, w tym w województwie mazowieckim, zyskają wsparcie wykwalifikowanych prawników. To może skrócić czas oczekiwania na rozprawy, co jest jednym z największych problemów polskiego wymiaru sprawiedliwości. Dla mieszkańców Otwocka, którzy często muszą czekać miesiącami na terminy w Sądzie Rejonowym w Otwocku, to potencjalnie dobra wiadomość.
Polityczny spór o Trybunał Konstytucyjny
Premier Tusk w ostrych słowach skomentował działania prezydenta Nawrockiego i Trybunału Konstytucyjnego, które określił mianem „politycznego spisku”. Jego zdaniem obie instytucje, które powinny stać na straży konstytucji, w rzeczywistości dążą do jej złamania i zmiany ustroju państwa bez formalnej zmiany ustawy zasadniczej.
Szef rządu przypomniał, że jako premier otrzymywał do kontrasygnaty tego typu dokumenty od wszystkich prezydentów, w tym od Andrzeja Dudy. Według niego obecna sytuacja jest wyjątkowa i wynika z działań prezydenta Nawrockiego, który – jak twierdzi Tusk – świadomie ignoruje przepisy konstytucji.
Dramat tej sytuacji polega na tym, że dwie instytucje – Prezydent RP i Trybunał Konstytucyjny – odpowiedzialne za ochronę i przestrzeganie Konstytucji, zawiązały coś na kształt politycznego spisku, aby tę Konstytucję złamać.
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier zapewnił, że jego działania są spokojne i pozbawione emocji, ale stanowcze. Podkreślił, że nie ma zgody na obchodzenie konstytucji i że będzie podejmował wszelkie legalne kroki, aby chronić praworządność w Polsce. Dla mieszkańców Otwocka i całego kraju oznacza to, że spór polityczny między rządem a prezydentem będzie się najprawdopodobniej zaostrzał, co może mieć wpływ na funkcjonowanie instytucji publicznych.
Bezpieczeństwo energetyczne podczas fali upałów
Premier odniósł się również do sytuacji w polskiej energetyce, która w ostatnich tygodniach mierzy się z rekordowymi temperaturami i ograniczeniami w pracy elektrowni. Jak poinformował, mimo trudnych warunków pogodowych, nie ma obecnie zagrożenia blackoutem. Sytuacja jest stabilna, a Polskie Sieci Elektroenergetyczne nie planują uruchomienia okresu przywołania na rynku mocy, czyli sięgania po dodatkowe jednostki rezerwowe.
Część bloków w elektrowniach w Kozienicach i Połańcu musiała ograniczyć produkcję z powodu niewystarczającej ilości wody do chłodzenia. Jednak dzięki dywersyfikacji źródeł energii, w tym dynamicznemu rozwojowi fotowoltaiki, system energetyczny jest w stanie zbilansować popyt i podaż. Premier zwrócił uwagę, że w czasie upałów panele słoneczne dostarczają rekordowe ilości energii, co zwiększa bezpieczeństwo dostaw.
Mieliśmy dziś spotkanie, aby ocenić, czy istnieje ryzyko wystąpienia jakiejkolwiek formy blackoutu. Mimo rekordowych temperatur, których się spodziewamy, nie ma dziś zagrożenia blackoutem. Sytuacja jest pod kontrolą.
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier zaapelował o dalsze inwestycje w lądową energetykę wiatrową oraz morskie farmy wiatrowe. Jego zdaniem tylko zróżnicowany miks energetyczny zapewni stabilność systemu w długiej perspektywie. Polska korzysta również z połączeń transgranicznych, importując i eksportując energię m.in. z Niemiec, Szwecji i Czech, co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo dostaw.
Upały a bezpieczeństwo pracowników – apel premiera
W kontekście wysokich temperatur premier Tusk zwrócił się do pracodawców z apelem o zapewnienie bezpiecznych warunków pracy. Jak przypomniał, w trakcie ostatniej fali upałów w lipcu doszło do tragicznego zdarzenia – śmierci pracownika jednego z zakładów. To pokazuje, jak poważne zagrożenie dla zdrowia i życia stanowią ekstremalne temperatury.
Premier wskazał na rozporządzenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które określa maksymalną dopuszczalną temperaturę w miejscu pracy. Nowe przepisy mają być nie tylko instruktażem, ale też zobowiązaniem dla pracodawców do ochrony pracowników przed skutkami upałów. W Polsce wciąż brakuje doświadczeń z tak wysokimi temperaturami, dlatego tak ważne jest przestrzeganie tych zasad.
To nie są żarty. Mieliśmy do czynienia ze zgonem w czasie ostatniej fali upałów w lipcu w jednym z zakładów. Sprawa dotyczy prawie wszystkich w Polsce. My nie mamy za dużo doświadczeń z takimi temperaturami. To rozporządzenie będzie instruktażem, ale też zobowiązaniem dla pracodawców.
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier zaapelował o szczególną ostrożność i reagowanie na wszelkie zagrożenia związane z upałami. Pracodawcy powinni zapewnić pracownikom odpowiednie warunki, takie jak dostęp do wody, wentylację czy możliwość odpoczynku w chłodniejszych pomieszczeniach. Dla mieszkańców Otwocka, gdzie wiele osób pracuje w lokalnych firmach produkcyjnych i usługowych, te zalecenia są szczególnie istotne w kontekście nadchodzących letnich miesięcy.
Co to oznacza dla mieszkańców Otwocka?
Decyzja premiera o podpisaniu nominacji asesorskich ma bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie Sądu Rejonowego w Otwocku. W okręgu warszawskim, do którego należy nasz powiat, braki kadrowe są szczególnie dotkliwe. Nowi asesorzy mogą trafić do lokalnych wydziałów, co pozwoli na szybsze rozpatrywanie spraw cywilnych, rodzinnych i karnych. Mieszkańcy Otwocka, którzy często skarżą się na długie terminy rozpraw, mogą wreszcie doczekać się realnej poprawy.
W kontekście energetycznym, stabilność systemu elektroenergetycznego jest kluczowa dla lokalnych przedsiębiorców i instytucji publicznych. Otwock, podobnie jak inne miasta w województwie mazowieckim, korzysta z ogólnopolskiej sieci energetycznej. Brak zagrożenia blackoutem oznacza, że szpitale, szkoły i firmy mogą funkcjonować bez zakłóceń, a mieszkańcy nie muszą obawiać się przerw w dostawie prądu. Jednocześnie apel premiera o bezpieczeństwo w pracy powinien skłonić lokalnych pracodawców do przeglądu warunków zatrudnienia w okresie upałów.
- 200 nominacji asesorskich podpisanych przez premiera 12 marca 2025 r.
- 10–11 tysięcy spraw miesięcznie mogłoby rozpatrywać nowych asesorów
- 29 lipca 2024 r. – stanowisko KRS w sprawie kontrasygnaty
- Artykuł 144 Konstytucji RP – podstawa prawna wymogu kontrasygnaty
- 2 elektrownie (Kozienice, Połaniec) z ograniczeniami z powodu upałów
- 0 ryzyka blackoutu – według premiera sytuacja jest stabilna